2006-03-01


grootmense

resensies

e-topia

Anne-Marie Conradie

e-topia word deur die uitgewers bekendgestel as "'n blik op die harde werklikheid van die dwelmverslaafde se hopelose bestaan". Hier word "reguit geskryf" oor die gevare van dwelms. Dit lyk dus asof die boek, soos Tippex dit uit gekonseptualiseer is om jeugdige lesers iets te leer - om 'n morele les oor te dra.

En dit gebeur inderdaad in die roman. In 'n styl wat ooreenkomste toon met die "melodrama of defeat" (sonder die drama uiteraard), vind ons stereotipe karakters. Die held, binneverteller en slagoffer, is Peet, 'n A-simbool-matriekleerling met ongelukkige huislike omstandighede: 'n stiefpa en -boetie en 'n ma wat meer belangstel in haar sosiale lewe as in hom. Hy word bekendgestel aan dwelms deur die "gewetenlose skurk" (dwelm-runner in dié geval) wat figureer as Liza, 'n onweerstaanbare "sexy" meisie in sy klas, kompleet met swart (!) geverfde kamer en ma wat 'n "receptionist by 'n "adults only"-nagklub is (8). Peet val besonder maklik in die strik wat sy vir hom stel en verwoes so sy hele lewe.

Die pogings om Peet se innerlike konflik te beskryf, is myns insiens ongeloofwaardig en onoortuigend. Vergelyk die volgende toneel waar Peet die eerste keer by Liza se huis is en sy hom oorreed om 'n "joint" te rook. "Ek is bietjie huiwerig. Sigarette is een ding, maar 'n joint? Ek moet mooi dink ... Liza is die dish van die skool. As jy eers in haar goeie boekies is, sê hulle, is die lewe een lang party. Aan die anderkant, weet ek, as dié goed jou eers gevat het ... Ek vat die joint by haar en trek diep in ..." (7). Die gebrek aan 'n fiktiewe ruimte en konteks maak die verhaal, wat eintlik maar 'n kapstok is waaraan die inligting gehang word, is een van die redes waarom die roman so ongeloofwaardig aandoen.

Die klem op die lerende fokus van die roman word versterk deur die beskrywings in die rehabilitasiesentrum waarin Peet se herinnerings aan die lesings van Karlien as kwalik verbloemde pogings om inligting oor dwelms oor te dra, maskereer. Die morele les, soos in die "melodrama of defeat", word hier duidelik uitgespel: dwelms verwoes belowende lewens.

Indertyd het ek egter geleer: "Fiction rarely expresses its idea explicitly ..." (Brooks and Warren) en dit is wat my in hierdie roman hinder. Dat kinders gewaarsku moet word teen die vernietigende gevare wat dwelmmisbruik inhou, is dringend noodsaaklik. Maar om dit te doen in 'n teks wat as fiksie aangebied word, moet bevraagteken word. In gesprekke met jeugdige lesers oor baie jare het ek geleer dat hulle nie onderskat moet word nie. Ons bluf hulle nie met 'n verhaal waarin karakters onoortuigend optree en praat nie. (Die lukraak gebruik van Engelse woorde in die dialoog in 'n poging - vermoed ek - om aansluiting by teikenlesers te vind, is onbeholpe, nie altyd konsekwent nie en dra by tot die ongeloofwaardigheid van die teks).

Dit sou dalk meer gepas gewees het as die outeur hierdie belangrike inligting in 'n ander formaat as 'n roman aangebied het.

Human & Rousseau; ISBN 07981 4455 6

Maritha Snyman

Prof. Maritha Snyman is verbonde aan die Departement Inligtingkunde, UP.
Terug na Resensies

 

 

 

 


Voordeur en inhoud | Jong woordvrate | Ouer woordvrate | epos

STORIEWERF word aangebied saam met woordvrate en storiemakers
van alle soorte en groottes.
Gebou en onderhou deur Franci Greyling.

Skryfkuns Skool vir Tale Noordwes-Universiteit (PUK)

(C) Franci Greyling 2000-2006