2002-01-04

werfjoernaal

werkplaas

 

24. Brandpuntkarakters

Sonder 'n brandpunt/karakter is daar geen verhaal om te vertel nie. Die brandpunt karakter/hoofkarakter, is die hoofpunt, die hoofdoel, van die verhaal. Hy roep die verhaal in aksie, veg om behoud van die storie.

Jou hoofkarakter kan nie bestaan as hy/sy toegespin is in 'n kokon nie. Hy/sy handel, reageer en werskaf teen 'n magdom probleme, versette en veranderinge gedurende die verloop van die verhaal. Dit is waaruit jou verhaal bestaan.
Die hoofkarakter moet 'n doel hê, in 'n rigting beweeg, iets wat hy/sy ten alle koste wil bereik. Hierdie doelwit plaas die hoofkarakter dan in menige situasies, somtyds selfs gevaarlike situasies. Indien nie so nie, het hierdie hoofkarakter geen doel in jou verhaal nie - en geen plek nie.

Of die hoofkarakter ooit in sy/haar doelwit slaag, is nie van belang nie. Die probeer is wat belangrik is. Teenkanting stap hand-aan-hand met die hoofkarakter, die "skurk" of "skurke" in die verhaal. So worstel hulle voort om die klimaks van die verhaal te bou. Net voor die einde word jou hoofkarakter gekonfronteer met "die onmoontlike", "die ergste van die ergstes van situasies/gebeurtenisse". Oorwinning, al dan nie, hang van jou, die skrywer af. Maar hierdie gebeurtenis is net voor die einde van die verhaal. Om hierdie stadium te bereik moet jy 'n paar punte navolg:

  • Eerstens moet jy jou karakters skep, volle aanhangsels en al.
  • Tweedens: nou word hulle in die lewe geroep met gevoelens, emosies, drome, vrese - alle menslike sindrome.
  • Derdens: jy moet rigting gee aan jou karakters se doen en late, hulle denkwyse, gevoelens, emosies, drome, vrese en dies meer.
  • Vierdens: vang jou leser se aandag, fassineer jou leser met jou verhaal, knoop hulle met die doen en late van elke karakter wat jy geskep het en die rol wat elkeen in jou verhaal speel. Gee lewe, asem en stem aan elkeen.

Hoe om die karakters te skep, lewe te gee, asem te gee en hoe om hulle in te pas by die rolle wat hulle in die verhaal vertolk het ons alreeds ligweg bespreek.
Nou gaan ons ligweg kyk daarna hoe om rigting te gee aan die karakters en so die aandag van jou leser te vang en te hou.

Rigting:

Die mees effektiewe en geloofwaardige karakters moet voorkom asof hulle op eie stoom voortbeweeg in die verhaal…al het jy as skrywer hierdie karakters geskep. Die karakter behoort sonder voorbehoud self die storie te vorm.

As jy verlang dat jou karakters geloofwaardig moet wees, moet die uiteinde van jou karakters jou bekommer. Jy moet oor jou karakters voel soos 'n ma oor haar kind. Jy moet ook jou karakters van 'n redelike handelingspatroon voorsien…wat hulle aanvoer as verskoning vir die gedragspatrone wat jy aan hulle toeskryf en hoe hulle voorkom.Om dit te kan doen moet jy die doelwit wat gestel word binne die karakter se persoonlike nut en bevrediging stel. Onthou, menige lesers sal dieselfde doelwit in hulle eie lewens al gestel het en sal dus daarmee kan vereenselwig. Jy sal hiermee suksesvol wees indien jy jou karakters van twee beginsels voorsien. Om te kan opweeg teenoor situasies en medekarakters en nie te kan opweeg teenoor situasies en medekarakters nie.

Dit is belangrik dat die karakters gevoelens teenoor mekaar moet openbaar en behou - of hulle mekaar wil help, of mekaar oor die kop wil slaan met die naaste harde voorwerp. Jou karakters moet mekaar lei en bou. Dit is deel van die bou van jou verhaal en gee rigting aan die verhaal sowel as karakters. Elkeen van ons wil voel ons is doeltreffend in ons wêreld en wil in beheer van ons lewens en ons toekoms wees. Dit is ook hoe jou karakters moet voel en wees.

Enige aanduiding dat jou karakter gevaar loop om kontrole te verloor is 'n aanduiding aan die leser dat hierdie karakter ondoeltreffend in sy rol is. Dit dui op 'n vorm van ontoereikendheid en veroorsaak onnodige konflik waar daar nie moet wees nie - vir jou, sowel as jou karakters.

Hierdie ontoereikendheid van jou karakter kan ook voordelig gebruik word om jou leser te trek. Alhoewel ons nie openlik wil erken dat ons almal van tyd tot tyd hierdie ondervinding beleef nie, sal dit jou leser op 'n meer persoonlike vlak met die karakter verbind. Dit is egter moeilik vir jou as skrywer om hierdie ontoereikendheid aan ons hoofkarakters te verbind. Ons wil hulle dan so alte graag as die "helde" van die verhaal vorm en verkies om self te vergeet dat "helde" ook mense is!

Wanneer jou karakter bewus raak van die feit dat hy/sy nie sterk en toereikend is in 'n situasie nie, raak die karakter moeilik, miskien aggressief, vol spanning en rusteloos…baie ongelukkig, slaaploos, weet nie watter kant toe nie. Jou leser sal presies dieselfde ondervindinge deurgaan as jou karakter. Om hierdie simptome te verlig, te verander en weer in 'n positiewe rigting te stuur beteken dat jou karakter die situasie sal moet oorweeg en aksie sal moet neem. Die verydeling van drome, doelwitte of neerlaag daarvan word vervang deur oorwinning.

Daar is altyd 'n prys wat mens moet betaal vir enige gevoelens in die lewe. Die karakter betaal die prys van hulle tekortkominge met handelinge wat opmaak vir daar waar hulle gebrekkig is. Hierdie tekortkominge is nie die hoofaar, die doelwit van die verhaal nie. Slegs deel van die behangsels om rigting aan te dui.

Jou karakter se hunkering om in beheer van die noodlot te wees, om doeltreffende handelinge voor te stel in ontwikkelende situasies van die komplot is wat die karakter sterk maak, die dryfkrag en motivering van die verhaal aanvoer. Die ontwikkelende situasies kan subkomplotte wees of volle afdelings van die verhaal. Afhangende van wat jy probeer om vir jou karakter te gee, sal sy/haar rigting in die verhaal wees. Elke skrywer het 'n keuse aangaande die tekortkominge of die tekort daaraan in sy werk.

Die dinamiese aspekte van 'n karakter se beeld is in sy houding. Jou karakter se rigting wat hy/sy neem in die verhaal en hoe die verhaal gaan verloop is afhangende van sy/haar houding. Dit is die rede hoekom party mense weghardloop van geweld af, 'n ander miskien hom/haarself daaruit wil praat en 'n ander weer gryp na die naaste slaanding om te verdedig of selfs te wil meedoen. Kompensasie kan afgebreek word in twee basiese patrone van reaksie…veg of vlug.

Die karakter is regdeur die verhaal voortdurend onder sielkundige druk - altyd in 'n spesifieke rigting. "Sielkundige druk" kan ook beskou word as 'n onhandige manier van motivering. Waar jou karakter verlore voel in 'n situasie of konteks, kan hy/sy die wiel swaai deur 'n gevoel van vooruitbeweging na 'n spesiale doelwit voor te stel. Hierdie kan dan 'n tentoonstelling van voortreflikheid teweeg bring. Of…oorweldig deur sy/haar se frustrasies en teleurstellings kan die karakter onttrek en sodoende probeer om sy/haar eie ego te beskerm deur nie "betrokke" te raak nie. Wees gewaarsku - hierdie metode vertraag die rigting van die verhaal en kan tot totale stilstand lei.

Die weiering om vooruit te beweeg is algemeen…ongeag watter verskoning gebruik word. Selfs die skielike gebruik van 'n afleidingspunt as 'n hoofdoelwit vir die karakter is algemeen. Of die ontwikkeling van fisiese of sielkundige simptome wat verhoed dat die karakter aksie neem.

Die vlug of veg sindrome. Die tekort plus kompensasie kwalifiseer in die rasionalisasie van gedragspatrone in 'n karakter wat asof onder eie stoom en wilskrag voortbeweeg in die verhaal. Sy eie rigting vind en volg.

  • Skenk aandag aan die eie identiteit van karakters.
  • Hou elke karakter konsekwent.
  • Beweegrede en ten uitvoerbring teen mekaar opgeweeg, lei tot die gevolgtrekking van die verhaal.
  • Kombineer die karakter se uiterlike met die innerlike vir volwaardige karaktervorming.
  • Strewe vir kontras in die karakter en verhaal.
  • Moet nie oordonderend wees met die groei en bou nie.
  • Leer om alle aspekte van skryf toe te pas met die rigting van die verhaal.
  • Jou karakters moet groei

e.t.

24
hierdie werkstuk
Brandpuntkarakters
2325

vorige werkstuk
Beplanning van karakters

volgende werkstuk
Hoe om lesers met karakters te betower

 

 

 

 

 

 

Voordeur en inhoud | Jong woordvrate | Ouer woordvrate | epos


STORIEWERF word aangebied saam met woordvrate en storiemakers
van alle soorte en groottes
Gebou en onderhou deur Franci Greyling

(C) Franci Greyling 2000-2005